حسين مير حيدر

460

معارف گياهى ( فارسى )

گونهء ديگرى به نام علمى Veronica hederaefolia L . آن هم به نام سيزاب در ايران مىرويد . در هند نيز در كشمير ديده مىشود . در ايران در اطراف تهران ، كرج ، دامنه‌هاى البرز ، تبريز و غرب ايران ديده شده است . خواص دارويى آن شبيه سيزاب نهرى مىباشد و گلهاى آن آبى روشن و مايل به سفيد است . گونهء ديگرى كه در حقيقت سيزاب دارويى است و در ايران نيز مىرويد در كتب طب سنتى با نام « سيزاب مذكر » يا « لبلاب المجوس » آمده است . به فرانسوى Veronique officinale و The d'Europe و به انگليسى Male Speedweell و Medicinal tea گفته مىشود . نام علمى آن Veronica officinalis l . مىباشد . گياهى است چندساله خيلى كوچك به بلندى حدود يك وجب . ساقهء آن در نزديك خاك خميدگى دارد و در محل گره‌هاى ساقهء هوايى ريشكهاى اتفاقى ايجاد مىشود كه در تماس با خاك در زمين فرو مىرود . برگها خاكسترى ، پوشيده از كرك و دندانه‌دار ، گلها به رنگ ارغوانى در تابستان ظاهر مىشود . اين گياه در اروپا و آسيا انتشار دارد . در ايران در گرگان ، كوه چهل‌دختر ، و مازندران در رامسر و در درّه قورىچاى نزديك نوشهر و در گيلان در ارتفاعات 1200 مترى ديده شده است . تركيبات شيميايى در اين‌گونه نيز نظير سيزاب نهرى وجود گلوكوزيد رينانتين ، ساپونين ، مادهء تلخ ، تانن و . . . تأييد شده است . خواص - كاربرد برگ و سرشاخه‌هاى گلدار و شاخه‌هاى نازك گياه مصرف دارويى دارد و مقوى و مدّر و قابض و آرام‌بخش است . سابقا در فرانسه معمول بود كه به جاى چاى دم كرده مىنوشيدند . دم‌كردهء 100 - 50 گرم گياه در 1000 گرم آب جوش براى برونشيت و آسم مفيد است و خروج اخلاط را تسهيل مىكند و چون مدرّ است در تسكين درد نقرس و در روماتيسم مفصلى ، سنگ كليه و يرقان آثار شفابخشى دارد . در موارد سردردهاى يك‌طرفه و حركت در خواب نيز نافع است . جوشاندهء 500 گرم گياه در 1000 گرم آب آن در استعمال خارج براى سوختگى و التيام زخم داخس بسيار مؤثر است .